دوران نوجوانی یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین دوران زندگی هر فرد محسوب می شود و بخش عمده ای از شخصیت فرد در این دوران شکل می گیرد و این دلایل نقش برقراری صحیح ارتباط والدین با نوجوان را بیش از پیش نشان می دهد؛ زیرا اغلب والدین به دلیل ناآگاهی از چگونگی برقراری ارتباط صحیح با نوجوان خود، با کوچکترین رفتار و یا حرف، آنها شاهد واکنشی تند و غیرقابل پیش بینی از سوی فرزند نوجوان خود خواهند بود.
همین عامل بسیاری از مشکلات بین والدین و فرزندان به خصوص نوجوانان است، با توجه به اهمیت موضوع در این مقاله این موضوع را مورد بررسی قرار خواهیم داد، تا پایان ما را همراهی کنید.
تغییرات دوران نوجوانی
مهمترین تحولات جسمی و روحی در این دوران شکل می گیرد به گونه ای که شاهد تغییرات گسترده در ظاهر و حتی ویژگی های روانی فرد خواهید بود، نوجوان به دنبال کسب هویت است و تلاش می کند بین تصوری که از خودش در ذهن دارد و تصوری که دیگران از او دارند ارتباط و هماهنگی ایجاد کند و در این میان طرد شدن از سوی والدین و اطرافیان باعث می شود تا نوجوان در بازیابی احساس هویت، دچار مشکل شود.
تغییرات هورمونی، تغییرات جسمی، تلاش برای اثبات خود و توانایی هایش به دیگران، تغییر نگرش نسبت به خودش و اطرافیان، تلاش برای رهایی از دوران کودکی از جمله مهمترین تغییرات در دوران نوجوانی هستند و حتی ممکن است فرد دچار آسیب های دوران نوجوانی بشود که در این صورت بایستی این آسیب ها شناسایی و درمان شوند.
دو اصل اساسی نیاز نوجوان
نیاز به تایید شدن
سعی کنید نوجوان را با تمام کم و کاستی هایش بپذیرید، نوجوان به تایید شدن از سوی شما که نزدیکترین افراد زندگی او هستید نیاز دارد؛ کاستی های نوجوان را همچون نقاط قوتش بپذیرید و او را به عنوان یک فرد مستقل که دارای سلایق خاص خودش است در نظر بگیرید و تمام سعی خود را بکنید که اعتماد به نفس او را با کم اهمیت دانستن اشتباهاتش و در مقابل تقدیر و تمجید از کارهای خوبش بالا ببرید.
به عنوان مثال اگر نوجوان دچار افت تحصیلی شد او را ملامت و سرزنش نکنید زیرا در این سن افت تحصیلی یک مساله طبیعی است، شما بایستی به جای سرزنش نوجوان و مقایسه با سایر همسالانش، به او کمک کنید تا دلیل این افت تحصیلی را پیدا کند، حتی شما می توانید یک فرد مناسب را انتخاب کنید تا به نوجوان در تقویت درس هایش کمک کند.
نیاز به امنیت
نوجوان در این دوران احساس ناامنی می کند زیرا نمی داند که در آینده چه چیزی در انتظارش است، والدین وظیفه دارند که او را نوازش کنند و به او توجه و رسیدگی کنند و به او این اطمینان خاطر را بدهند که همواره در کنارش هستند و نوجوان می تواند همواره روی کمک و همراهی آن ها حساب کند، برای رفع این نیازها والدین بایستی بتوانند ارتباطی موثر با نوجوان خود برقرار کنند، در ادامه همراه ما باشید تا نکاتی را به شما معرفی کنیم تا به کمک آنها بتوانید ارتباط موثر با نوجوان برقرار کنید.
نکات کاربردی برقراری ارتباط والدین با نوجوان
۱. دستوری صحبت نکنید.
صحبت کردن با حالت دستوری و با صدای بلند فقط باعث می شود تا نوجوان واکنش نشان دهد و حتی به صورت ظاهری هم شده به حرف های شما بی اعتنایی می کند؛ همواره سعی کنید صحبت شما با نوجوان به صورت دوطرفه باشد و نوجوان را در بحث ها مشارکت بدهید، با لحن آرام با کودک صحبت کنید و به او احترام بگذارید، با این روش نوجوان احساس می کند که شما همواره در کنار او هستید نه در مقابلش؛ با این روش با نوجوان صحبت کنید و اثرات شگفت انگیز آن را ببینید.
۲. هنگام برقراری ارتباط همواره نقاط مثبت نوجوان را به او یادآوری کنید.
این کار باعث افزایش اعتماد به نفس و عزت نفس نوجوان می شود و او برای انجام کارهای خوب تشویق می شود.
۳. به نوجوان توهین نکنید.
هرگز در صحبت های خود از کلمات توهین آمیز استفاده نکنید چه مخاطب شما یک کودک است یا یک نوجوان؛ توهین کردن باعث می شود مخاطب شما حرفتان را نشنیده بگیرد.
۴. سعی کنید تا حد امکان نوجوان رژیم غذایی سالمی داشته باشد.
بدن فرد در این دوره نیاز به مواد مغذی دارد که داشتن یک رژیم غذایی متنوع و سالم این امکان را فراهم می کند، سعی کنید استفاده از غذاهای چرب، شیرین و پرادویه را به حداقل برسانید زیرا مصرف این غذاها هم بر سلامت جسمی نوجوان تاثیر منفی دارد و هم باعث ایجاد اثرات منفی بر ویژگی های رفتاری نوجوان می شود، استفاده از مواد غذایی مانند میوه و سبزیجات تازه، آجیل های بدون نمک، لبنیات کم چرب و گوشت سفید توصیه می شود.
۵. نوجوان را با همسن و سالانش مقایسه نکنید.
هر فرد خصوصیات و استعدادهای منحصر به فردی دارد، مقایسه نابه جای نوجوان با دیگران باعث سرخوردگی نوجوان می شود و در مقابل ارزش قائل شدن برای خصوصیات نوجوان زمینه رشد و پرورش او را فراهم می کند.
۶. زمان مناسب را برای صحبت کردن انتخاب کنید.
این نکته را به خاطر داشته باشید که هر زمانی برای صحبت با نوجوان و یادآوری نکات ضروری مناسب نیست، با هماهنگی نوجوان یک زمان مناسب را انتخاب کنید، حتی می توانید نوجوان را به یک رستوران، کافی شاپ، یا تماشای یک فیلم دعوت کنید و همزمان که از در کنار هم بودن لذت می برید به صحبت های او گوش بدهید و نکات لازم را به او بگویید.
۷. نوجوان را به ورزش و انجام فعالیت های گروهی تشویق کنید.
انجام ورزش و داشتن تحرک بدنی در این دوره، هم از لحاظ روانی و هم از لحاظ جسمی نیاز است، موفقیت در یک رشته ورزشی به افزایش اعتماد به نفس و شرکت در فعالیت های گروهی باعث افزایش مهارت برقراری ارتباط در نوجوانان می شود.
۸. از نوجوان نظر خواهی کنید.
نظرخواهی کردن از نوجوان باعث افزایش اعتماد به نفس او می شود و در شکل گیری هویت او نقش اساسی دارد.
۹. با همسر خود متحد باشید.
یکی از مشکلات شایع در اکثر خانواده همسو نبودن شیوه تربیتی پدر و مادر است، این اختلاف نظر ها باعث می شود تا نوجوان دچار سردرگمی شود و اعتماد سازی بین نوجوان و والدین دچار مشکل شود و در نهایت نوجوان ناچار است که یکی از طرفین را انتخاب کند و به حرف او گوش کند.
۱۰. به استقلال نوجوان احترام بگذارید.
نوجوان سعی می کند تا در این دوران از بسیاری از وابستگی های دوران کودکی رها شود و والدین وظیفه دارند تا جایی که خطری نوجوان را تهدید نمی کند اجازه بدهید مستقل تصمیم بگیرد و تا حد امکان آزادی عمل داشته باشد اما به صورت کنترل شده و تحت نظارت والدین باشد.
نکته آخر
برای بهبود روابط خود با فرزند نوجوان تان و کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه می توانید با متخصصین در حوزه روانشناسی کودک و نوجوان مشورت کنید.
